Ödünç ödenirken

Sual: Ödünç altın, ödenirken, râyice göre kağıt lira, döviz veya başka mal verilse câiz midir?

CEVAP
Ödünç veren râzı olursa her mal verilebilir.

Kaça satarsan sat

Sual: Birine, (şu malı kaça satarsan sat, bana 3 milyon ver) desem, o da dörde satsa, câiz olur mu?

CEVAP
Evet.

Bakkala borç vermek
Sual: Bakkala borç para verip, o para bitinceye kadar ondan mal satın almak câiz midir?

CEVAP
Câiz değildir. Bakkala borç para verip, o para bitinceye kadar ondan mal satın almak harâmdır. Çünkü, istifâde etmek şartı ile ödünç vermek fâiz olur. Parayı bakkala emânet olarak vermelidir. Emânet verilen para, helâk olursa, bakkal ödemez. (Dürer)

Karaparayı aklamak
Sual: Kendisine şeyh baba denilen biri, komşumuzun hanımına, (Kocandan çaldığın parayı bana getir. Ben harâm parayı helâle çeviririm) demiş. Şeyhin karaparayı aklama yetkisi var mıdır?

CEVAP
Şeyhin harâm parayı helâle çevirmek gibi bir yetkisi yoktur. Böyle kimseler sahte şeyhtir. Kimi (Namazı senden kaldırdım) diyor, kimi (sizi kardeş yaptım) diyerek kadınla erkeğin halvetine zemin hazırlıyor. Böyle şeyhlerden uzak durmalıdır.

Çok Kazanmak İçin

Sual: Çok mal kazanmak niyetiyle çok çalışmak günah mıdır?

CEVAP
Çok sevab kazanmak için, çok mala ihtiyaç vardır. Çok mal kazanmak için de çok çalışmak gerekir. İslâmiyete uygun yapılan her kazanç dünyaya sarılmak olmaz, ahıret için olur.

Veresiye Altın

Sual: Veresiye altın alıp satmak caiz midir?

CEVAP
Altın, altın karşılığı veresiye satılmaz. Altını kâğıt para ile veresiye satmak caizdir.

Ödünç parayı ödünç vermek

Sual: Ödünç alınan parayı, başkasına ödünç vermek câiz midir?

CEVAP
Evet.

Depoziti Kullanmak

Sual: Evimi kiraya verirken bir miktar depozit almak ve bu parayı kullanmak caiz midir?

CEVAP
Dinimizde depozit almak, rehin almak gibidir. Yani kiracının rızası ile depozit almak caizdir. Alınan bu depoziti daha sonra kiracının izni ile kullanmakta mahzur yoktur. İzinsiz kullanılması tahrimen mekruhtur.

Ezan ve Alış-Veriş

Sual: Ezan okunurken yapılan alış-veriş helal midir?

CEVAP
Helaldir, fakat mekruhtur. Yani sünnete uygun okunan ezana hürmet edilmezse, mekruh işlenmiş olur.

Ucuz satmak

Sual: Satın aldığım gıda maddelerinin tutarı 5 milyon 300 bin lira tuttu. Bakkal, (Üçyüz bini kalsın) dedi. Beş milyon aldı. Caiz oldu mu?

CEVAP

Caizdir. Bakkal, hiç ücret de almayabilir.

Rayicin üstünde kira

Sual: Ev sahibi, anlaşmamız sona erdikten sonra, rayicin üstünde kira istiyor. Rayiçten fazla vermesem günah olur mu?

CEVAP
Gasb olur, günah olur.

Sözleşme müddeti bitmeden

Sual: Sözleşme müddeti bitmeden, kiracıyı çıkarmak caiz mi?

CEVAP
Hayır.

Ev sahibi ölünce

Sual: Evi bir seneliğine kiraladım. Bir müddet sonra sahibi öldü. Oğlu, yıl dolmadan evden çıkarabilir mi, kirayı artırabilir mi?

CEVAP
Sözleşme süresi dolana kadar çıkaramaz ve kirayı artıramaz.

Ürün vermeyen tarla

Sual: Kiraladığım tarla ürün vermedi. Ücret vermem gerekir mi?

CEVAP

Elbette vermek gerekir.

Ortaklı dükkanda kiracı

Sual: Üç ortaklı dükkanda kiracıyım. Ortağın biri, kira süresi dolunca, dükkanda durmama razı olmazsa, çıkmam gerekir mi?

CEVAP

Elbette çıkmak veya hepsinin rızasını almak gerekir.

Anlaşmaya göre istemek

Sual: Dükkanı 5 yıllığına, aylığı 5 milyondan, kiraya verdim. Şimdi aynı emsaldeki dükkan, 50 milyondan fazladır. Bu fiyatı almaya hakkım var mıdır?

CEVAP
Anlaşmanıza göre 5 milyondan fazla istemeye hakkınız yoktur.

Düzensiz ödeyen kiracıyı çıkarmak

Sual: Kiracım, ayın birinde, kirayı ödemesi gerekirken, ayın onunda ödüyor. Sözleşmeye uymadığı için, kiracıyı çıkarabilir miyim?

CEVAP

Sözleşmeye uymadığı için çıkarabilirsiniz.

Sözleşme bitiminde uzatmamak

Sual: Kiracı ile bir yıllık sözleştik. İkinci yıl girince kiracıyı çıkarabilir miyim?

CEVAP
Anlaşmaya uyarak çıkarmak hakkınızdır.

Varislerle yeni bir anlaşma

Sual: Bir arkadaş, ikinci bir emre kadar tarlamı ücretsiz ek demişti. Fakat iki yıl sonra arkadaş öldü. Vârisleri ücret istiyor, vermem gerekir mi?

CEVAP
Şimdi tarla vârislerindir. Bundan sonra, onlarla yeni bir anlaşma yapıp, istedikleri ücreti vermeniz gerekir.

Ev Satmak

Sual: Bir arkadaşa "Evini yüz milyona satayım mı?" dedim. O da razı oldu. Ben de 150 milyona sattım. Arkadaşa 100 milyon verdim. Yaptığım iş günah oldu mu?

CEVAP
Arkadaşınıza, istediği fiyatı verdiğiniz için size günah olmaz.

Hayvan Postu

Sual: Kendiliğinden ölen veya besmele ile vurulan tilkinin derisini dabağlamadan satmakta mahzur var mıdır?

CEVAP
Koyun, sığır gibi, eti yenen hayvan kendiliğinden ölürse leş olur. Leş derisini dabağlamadan satmak bâtıldır, caiz değildir. Tilki, sansar besmele ile öldürülürse derileri temiz olur. Dabağlamadan satmak caizdir. Kendiliğinden ölürse dabağlamadan satmak caiz olmaz. Domuz ve yılan derisi dabağlansa da temiz olmaz. (Halebi)

Kirasız Tarla

Sual: Ülkede az bir arazim vardır. Bir arkadaş, "Tarlanı ben ekip süreyim." dedi. Ücret falan söylemedi. Ben de samimi olduğumuz için bir şey demedim. Hiç ücret istemesem, ne verirse alsam, vermezse almasam mahzuru olur mu?

CEVAP
Ücret alacaksanız pazarlık edin! Durumu iyi olanın evinden kira, tarlasından ücret almamasının çok daha iyi olduğunu (Din kardeşine tarlasını kiraya vermek yerine ücret almadan ektirmek çok sevabdır.) hadis-i şerifi açıkça bildirmektedir. (Nesâî)

Paralı Gün

Sual: On arkadaş, bir evde toplanıp, tasarruf etmek ve toplu paraya sahip olmak için kura çekerek her hafta, kurada adı çıkan arkadaşa çeyrek altın verme mecburiyeti koymaktayız. Bu şartlarla para almak haram mıdır?

CEVAP
Evet haramdır. (Hadika)

Başıboş köpekleri öldürmek

Sual: (Kuduzu önlemek için, başıboş köpekleri öldürmek caiz midir?

CEVAP
Hastalık ihtimali olunca ve zararlı hayvanı eziyetsiz öldürmek caizdir. (Berika)

Ücretsiz İş

Sual: Bir iş sahibi, bir iş alabilmek için işverene bedava iş yapması caiz midir? Gayri müslime adet olarak dayı denebilir mi?

CEVAP
İşçinin teklifi caizdir. İşveren teklif edip, işçi zorla çalışırsa zulümdür, caiz olmaz. (Hadika)

Gayri müslime dayı, dayıcığım demek , adet olarak söylemek caizdir. Hürmet için söylemek caiz olmaz. (R. Muhtar)

Tazminat almak

Sual: Komşum, bana hırsız diye iftirâ etti. Mahkeme, tazminat ödemesini kararlaştırdı. Bu tazminatı almam câiz midir?

CEVAP
Evet.

İstakoz ihrâcı

Sual: Yurt dışına istakoz ihrâç etmek câiz mi?

CEVAP

Evet câizdir.

Âdet olarak söylenilen

Sual: Telefonda, alış-verişte kâfire (efendim) demek câiz midir?

CEVAP

Evet, kâfirlere de âdet olarak söylenilen hitapları söylemek câizdir.

Ödünç ve rehin

Sual: Benden ödünç isteyen arkadaştan, rehin olarak bir şey istemem câiz midir?

CEVAP
Evet câizdir. (Eşbah)

Mala zara vermek

Sual: Başkasının malını kazâen kıran yahut zarar veren tazmin eder mi? Meselâ komşu, çıkış kapısının önüne su şişesi koymuş. Görmeden çarpıp kırdım. Ödemem gerekir mi?

CEVAP
Evet.