Kişilik, doğuştan gelen özelliklerimizle sonraları toplum içerisinde edindiğimiz özelliklerimizin, alışkanlıklarımızın toplamından oluşuyor. Doğuştan gelen özelliklerin değiştirilmesi güç olsa da çevreden kazanılan özellikler kişinin içinde bulunduğu çevreye göre farklılık gösteriyor.

Kalp damar cerrahı olan Friedman ve Rosenman, San Francisco Kalp Damar Araştırmaları Kurumu'nda yürüttükleri çalışmalar sonucunda, hangi kişilik özelliklerinin strese ve onun zararlarına yakın olduklarını araştırmaya yönelmişler. Bu araştırmada insan davranışlarını A ve B tipi olmak üzere iki tipe ayırmışlar.

A tipi davranış biçimine sahip kişilerde gözlenen belli başlı özellikler şöyle: A tipi davranış biçimini benimsemiş bir kişinin kesin bir konuşma biçimi vardır. Bu kimseler konuşmalarını belirli bir notkaya yönelik sürdürür ve bazı kelimeleri vurgular, sık ve kuvvetli jestlerle konuşur. Cümleler arasında kuvvetli nefes aralıkları bulunur. A tipi davranış biçimine sahip kimseler, kendileri ve başkaları için yüksek bir beklenti düzeyleri koyar ve bunun gerçekleşmemesi durumunda kuvvetli bir rahatsızlık duyarlar. Bu kimseler başarıların az ve kısa bir mutluluk verdiği, harekete yönelik insanlardır.

A tipi davranış biçimi içindeki birey, kendisi ve başkalarıyla sürekli bir yarış içindedir. Zaptetmek için gösterdikleri gayrete rağmen, düşmanlık, öfke duygu ve davranışları kolayca ortaya çıkartılabilir. Bu kimseler devamlı olarak daralan bir zamanda, her an daha fazlasına ulaşmanın gayreti içindedir. Çoğunlukla kendisiyle meşgul ve ben merkezcidir. Bu kimseler büyük çoğunlukla, hayatın diğer cephelerini ve ailelerini ihmal edecek ölçüde kendilerini işlerine verirler.

A tipi davranış biçiminde bulunan insanlar, kişilik özelliklerinden dolayı yetki devretmezler, ekip çalışmasına inanmazlar, her şeyi ben yaparım düşüncesindedirler ve özel merakları yoktur. Ayrıca sosyal ilişkileri iş arkadaşlarıyla sınırlıdır.

B tipi davranış biçiminde bulunan insanlar, ekip çalışmasına önem verir, yetki devrine inanır ve sosyal ilişkileri çok kuvvetlidir.

Bu tip davranış biçimi bulunan kişiler, A tipinin karşıt davranışlarını sergiler. Bu davranış biçiminin özellikleri ise şöyledir:

• Rekabet duyguları gelişmiş değildir

• Sakin ve yavaş yapıdadırlar

• Hayatları ve işleri konusunda çok rahattırlar

• Planlamaya önem verirler

• Onlar için nicelik değil nitelik önemlidir

• İyi dinleyicidirler

• Çok düşünür ve geç karar verirler

Kişiler genelde ya A ya da B tipi davranış biçimlerinden birini göstermezler. Hem A hem de B tipi davranışın özellikleri kişide birlikte bulunabilir. Burada ayırt edici unsur A tipi davranış biçiminin şiddetidir.

Pelin Körfez