Benlik ve enaniyetlerin dizginlenemez olduğu bir dönemde özgüven ve "ben yaptım" deme gibi değişik tabirlerin gölgesinde nefislerin ukalalaştığını ve küstahlaştığını düşünüyorum. İnsan karakteri, kabiliyet ve istidatları ortaya çıkarılmalı, onların gelişmesine tabiî ki gayret gösterilmelidir. Fakat, böyle bir neticeyi elde etmek için kullanılacak üslup ferdi şımartacak ve onu bencillik girdabına düşürecekse ondan uzak kalınmalıdır. Çünkü, meseleyi şahsın dar imkânlarına, sınırlı iktidarına ve güçsüz iradesine bina etmek her şeyi daraltma ve zayıf bırakma olur. Her meselede "ben" diyen insan, artık nefsini merkeze kor, onu esas kabul eder, yaptığı her iş ve elde ettiği her başarıyla enaniyetini biraz daha besler. Nefis merkezli ve kendine çok güvenen öyle bir insan, azıcık sürçüp düştüğü bir yerde ise bütün bütün ümitsiz kalır, tutunacak yer bulamaz ve bir daha da doğrulamaz.

Onurlarını haksız yere zedelediğimiz pek çok insanın evrenin ruhsal boyutunda bizden davacı olduğu bir ortamda, taleplerimizin gerçekleşmesini boşuna bekleriz.

Yıllar önce yaşadığım bir olayı unutamam: Değer verdiğim ve sevdiğim bir arkadaşım, benimle karşılaştığında, eskisi gibi içtenlikli tebessüm edemiyor, bakışlarını çeviriyordu. Anlam veremediğim bu duruma fazla sabredemeyerek yaklaştım ve benden neden uzaklaşmaya çalıştığını sordum.

Bazen insan o kadar inatla ve gururla yanlışların ardından koşar ki, sonunda hayatının en büyük cezasına çarptırılır: Kalbi kilitlenir, bağışlanma dileyebilme, yolunu değiştirebilme becerisi yok edilir. Öylesi insanlara kendinizi dinletemezsiniz. Çünkü Kaderin Sahibi onların akıllarının ve kalplerinin kendilerini aydınlatacak ufuklara açılmalarına izin vermemektedir. Onlar inatla öyle yaşadılar ve artık öyle yaşayacaklar.

Şu altı özellik, cahillik alâmetidir. Câhiller, ahmaklar bu alâmetler ile belli olur:
 
Birincisi: Cahiller, yerli yersiz her şeye hemen öfkelenirler, sinirlenirler. İnsana, hayvana ve hoşlanmadıkları her şeye hemen kızıp öfkelenirler. Hattâ cansız varlıklara bile kızarlar, onlara zarar verirler.